Hoe slaag ik voor het CBR-praktijkexamen? Zo verloopt het, en hier zakt de helft op

Ongeveer de helft van de kandidaten zakt voor het praktijkexamen. Dat is geen teken dat het examen onredelijk is, maar dat veel mensen komen opdagen zonder precies te weten waar de examinator op let. Dat is jammer, want het CBR is daar open over. Hieronder: hoe het examen verloopt, wat er beoordeeld wordt, op welke situaties de meeste onvoldoendes vallen, en wat je daar in de laatste weken aan doet.

De cijfers

In 2024 slaagde volgens het CBR-jaarverslag 51,3% van de praktijkexamens B. In de opleiderresultaten van 2025 tot 2026 ligt het landelijke gemiddelde iets onder de 50%, met grote verschillen per locatie: van rond de 35% in de grote steden tot boven de 60% op rustiger plekken. Het theorie-examen is trouwens nog lastiger: daar slaagde in 2024 nog geen 40%.

Waar zakken mensen dan op? Een analyse van CBR-examendata over 2023 (bijna 100.000 eerste examens, door TripleCheck) laat een duidelijk patroon zien. Van alle onvoldoende-beoordelingen viel het grootste deel op kijkgedrag bij kruispunten, gevolgd door kijkgedrag bij inhalen en zijdelings verplaatsen, en bij in- en uitvoegen. Daarna komen plaats op de weg en voorrang bij kruispunten, en snelheid bij kruispunten en invoegen. Kortom: het zijn de kruispunten, en het is het kijken.

Zo verlopen de 55 minuten

1. Voorgesprek. De examinator controleert je uitnodiging, je legitimatie en of je theorie gehaald is. Je vult een kort zelfreflectieformulier in: waar denk je zelf goed en minder goed in te zijn?
2. Ogentest en autovragen. Op het parkeerterrein lees je een kenteken op ongeveer 25 meter. Je krijgt een paar vragen over de auto: hoe je de bandenspanning controleert, wat een lampje betekent.
3. De rit, ongeveer 35 minuten. Een deel rijd je zelfstandig naar een bestemming op navigatie; de rest op aanwijzing van de examinator. Alleen als de navigatie het niet doet, krijg je een clusteropdracht: drie tot vijf routeopdrachten achter elkaar. In de rit zitten de bijzondere verrichtingen: achteruitrijden, parkeren, keren.
4. De uitslag. Direct na de rit, met een formulier waarop per onderdeel staat hoe je scoorde. Bewaar dat formulier: als je zakt, is het je oefenprogramma.

Waar de examinator op let

Het CBR vat het samen als "veilig en zelfstandig rijden", met bijzondere aandacht voor autobeheersing, kijkgedrag en voorrang. De rit wordt beoordeeld op zeven onderdelen: wegrijden, rijden op rechte en bochtige wegen, kruispunten, invoegen en uitvoegen, inhalen, bijzondere weggedeelten, en de bijzondere verrichtingen. Bij elk van die onderdelen kijkt de examinator naar dezelfde vier dingen:

• Kijkgedrag. Spiegels, schouder, zijwegen inkijken, ver vooruitkijken. Niet één keer, maar als gewoonte.
• Voorrang en voor laten gaan. Herken je op tijd wat voor kruispunt eraan komt, en handel je ernaar?
• Snelheid. Niet te hard, maar ook niet te langzaam: onnodig remmen op een voorrangsweg of te traag invoegen kost punten.
• Plaats op de weg. Voorsorteren, je lijn vasthouden, ruimte langs geparkeerde auto’s en fietsers.

Er is geen vast aantal fouten dat je mag maken. De examinator beoordeelt het geheel. Eén vergeten spiegel is zelden fataal; drie keer niet kijken bij een kruispunt wel. En een situatie waarin de examinator moet ingrijpen, betekent bijna altijd zakken.

Wat je in de laatste weken doet

1. Oefen de situaties uit de cijfers

Je weet nu waar de onvoldoendes vallen: kruispunten, invoegen, inhalen. Vraag je instructeur om die situaties in de laatste lessen vaker op te zoeken, en oefen ze thuis tot de kijkvolgorde er zonder nadenken uitkomt. In de auto komt een kruispunt met haaientanden een paar keer per les voorbij; in de simulator zo vaak als je wilt.

2. Rijd de rit alsof je alleen bent

Zelfstandig rijden betekent dat de examinator niet zegt wanneer je moet kijken of aangeven. De navigatie zegt "over 200 meter rechtsaf"; jij zoekt de kruising op, doet je kijkset en geeft op tijd richting aan. Oefen dat: rijd een route zonder dat iemand je stuurt.

3. Zeg hardop wat je doet

"Spiegel, spiegel, schouder, aangeven." Wie het benoemt, doet het, en de examinator hoort dat je het bewust doet. Veel instructeurs raden het op het examen zelfs aan.

4. Neem een les vlak vóór het examen

Een uur van tevoren een les rijden haalt de eerste stijfheid eruit. En rijd, als het kan, in de omgeving van de examenlocatie: je hoeft de route niet te kennen, maar het helpt als de rotonde bij het CBR-gebouw geen verrassing is.

5. Regel de zenuwen praktisch

Slaap, eet, kom op tijd, en laat je telefoon in je jas. Zenuwen zijn normaal; extreme zenuwen zijn volgens het CBR een van de belangrijkste oorzaken van zakken. Zit het je echt in de weg, vraag dan een faalangstexamen aan: langer, rustiger, en met een examinator die daarvoor is getraind.

Tussentijdse toets: een generale repetitie

De tussentijdse toets is een soort proefexamen: even lang, dezelfde onderdelen, met een advies na afloop in plaats van een uitslag. Doe je de bijzondere verrichtingen daar goed, dan krijg je daar vrijstelling voor bij je eerstvolgende praktijkexamen. De toets was een jaar geschrapt om de wachttijden terug te dringen en is sinds 30 maart 2026 weer overal beschikbaar. Voor wie twijfelt of hij klaar is, is het een eerlijke spiegel.

Gezakt? Dan weet je wat je huiswerk is

Het uitslagformulier zegt precies waar het misging. Bijna altijd is dat een van de vier punten hierboven, en bijna altijd bij een kruispunt. Dat is oefenbaar. Pak het onderdeel van je formulier, oefen die situatie thuis tot hij vanzelf gaat, en laat je instructeur er in de auto op letten. Een herexamen kan na twee weken; gebruik die twee weken. Lees ook kijkgedrag oefenen en voorrang oefenen: samen zijn dat de twee onderdelen waar het meest op gezakt wordt.